Kabýzlýk Nedenleri , Belirtileri, Ýlaçlarý Ve Ayrýntýlar

Kabýzlýk Nedenleri , Belirtileri, Ýlaçlarý Ve Ayrýntýlar

Dýþkýlama (defekasyon) üç günde bir veya daha geç oluyorsa, veyahut her gün olduðu halde dýþký çok katý ise, ya da dýþkýlama olayý güç oluyorsa (uzun süre harcanýyorsa) kabýzlýk söz konusudur.

Besinlerin parçalanmasý ve emilmesi büyük oranda ince barsaklarda meydana gelir. Ancak az miktarda yað, yað asidi, biraz protein, az niþasta ve sellülozun (lifler) tamamý kalýn barsaðýn sonuna kadar ulaþýr. Kalýn barsakta bulunan bakteriler polisakkaritleri parçalayabilir, ancak bu parçalanma sonucu ortaya çýkan pentoz ve heksoz emilmez. Sonuç olarak kolonun temel iþlevi dýþkýdaki su ve elektrolitleri geri emmek ve dýþkýyý atýlana dek depolamaktýr.

Normal bir kimsede günde 1-2 dýþkýlama oluþabildiði gibi, 48 saatte hatta 72 saatle bir, tamamen normal kývamda, dýþkýlama bulunabilir. Kabýz teþhisi anamneze dayanmakta ise de, dýþkýyý görmek de bir fikir verebilir: Kuru, sert ve küçük parçalar halinde veya büyük, kalýn silindirler halindedir. Bazen anüsten çýkarken küçük kanamalara yol açabildiðinden, üzerinde az miktarda kan bulunabilir. Her gün dýþkýlama yapan kimselerde kabýzlýðýn bulunup bulunmadýðý þu basit usulle anlaþýlabilir. Dýþkýlamadan sonra hastaya bir miktar «charbon medicinal» verilir. Normalde 24 - 48 saat içinde dýþkýda görülmesi gerekir. 48nci saatte çýkan dýþkýda kömür yoksa, her gün dýþkýlama olduðu halde, hasta yine kabýz demektir. Kalýnbaðýrsaklarda bulunan dýþkýnýn ancak bir kýsmý çýkmýþtýr.

Çok kimse, arzu ettiði gibi dýþkýlayamadýðý için kendisinde kabýz olduðunu sanmaktadýr. Gereksiz yere laksativler alarak, süppozituarlar koyarak veya lavmanlar (enema) yaparak «hayali» kabýzlýklarýný tedaviye kalkarlar ve «gerçek» baðýrsak hastalýðýnýn baþlamasýna yol açarlar. Baðýrsaklardaki dýþký deðil, alýnan laksativler «oto-intoksikasyon»a yol açarlar. Fazla laksativ almakla gereksiz su ve elektrolit kaybý oluþur. Uzun süre laksativ alanlarda hipopotasemi, hipokalsemi, hipermagnezemi, osteomalasi, steatore, protein kaybettiren enteropati, karaciðer yaðlanmasý bulunabilir.

Laksativsiz yaþayamayacaðýný sanan, kendini sürekli hasta kabul eden ve her yakýnmasýný kabýza yoran kimselerde laksativ alýnmasýna bir süre ara verilmelidir. Hastalar genellikle bu öðüte kulak asmazlar, laksativlerini býrakmazlar. Fakat býrakýldýðýnda, 1-2 gün sonra, dýþkýlamanýn baþladýðý, kabýzlýðýn bulunmadýðý anlaþýlýr. Laksativlerin neden olduðu karýn aðrýlarý ve ishal gibi yakýnmalar da ortadan kalkar.

Obsessiv-kompulziv yapýlý kimseler dýþkýlarý ile çok ilgilenirler. Uzun uzun dýþkýyý kontrol ederler. Küçük bir mukus parçasý depresiyonlarýný artýrmaya yeterlidir. Depresiyonlarý arttýkça kabýzlýklarý da artar. Sonunda «Psikojenik kabýz» ortaya çýkar. Laksativlerle deðil, psikoterapi ile tedavi etmelidir. Yer deðiþtirme, çeþitli stresler (örneðin hastaneye yatma), yolculuklar -psikojenik nedenlerle- kabýza yol açabilirler.

Gerçek kabýz, çoðu kez fonksiyonel bir olaydýr. Yani kalýnbaðýrsaðýn çalýþma temposu bozulmuþtur. Organik nedenlere baðlý olan kabýzlýk oldukça nadir görülür.

Kabýzlýkta en sýk yakýnmalardan biri meteorizm yani gaz ve þiþkinlik þikayetidir. Özellikle kalýn barsaðýn sol üst köþesinde biriken gazlar sol omuza vuran aðrýya neden olur. Spastik kolon hastalýðýnda ise karýn sol alt kýsmýnda aðrý meydana gelir.

Kabýzlýk tedavisi için ve ameliyatlardan önce baðýrsaklarýn boþaltýlmasý için kullanýlan ilaçlara laksatifler denir. Laksatifler etkilerine göre sýnýflandýrýlýr.

1- Lifli maddeler: Bu maddeler dýþkýnýn su tutmasýný saðlar. Böylece dýþký yumuþar ve hacimi büyür. Tablet ya da granül biçiminde aðýzdan alýnýr (Metamüsil, Citrusel, Psyllium, vb.) tam etkisini birkaç gün içinde gösterir. Genelde kronik (müzmin) kabýzlýk tedavisinde kullanýlýr. Doðal besinlerimizdeki lifler gibi etki yaptýklarýndan uzun süre kullaným için en emin tedavidir. Bol su ile birlikte yatmadan önce alýnmalýdýr. Bol su ile alýnmazsa dýþký kitlesi baðýrsak týkanmasý yapabilir. Yan etkileri baðýrsakta gaz yapýmýný artýrmasýdýr.

2- Barsaklarda su tutucu laksatifler: En sýk kullanýlaný sentetik þeker olan ve vücutta yýkýma uðramayan laktüloz dur. (Duphalac, Levolac vb.) Bu maddeler dýþkýnýn su kaybýný önler. Dýþký miktarýný artýrmaz ancak yumuþak tutar.

3- Kayganlaþtýrýcý maddeler: Dýþkýyý yumuþatýr ve kayganlaþtýrýr. Sývýparafin (sokol) bu amaçla kullanýlýr. Ancak uzun süre kullanmamalýdýr. Çünkü baðýrsaðý tahriþ eder ve bazý vitaminlerin emilimini önler.

4- Tuz bazlý laksatifler: Örneðin, sodyumhidrojenfosfat (Fleet Enema, B.T. Enema) çabucak baðýrsak boþalmasýný saðlamak amacýyla kullanýlýr. Üç ile dört ile saat arasýnda etkisini gösterir. Bu tür laksatifler su tutucu etkileriyle vücuttan baðýrsaða su çekerler. Kolonoskopid e, baðýrsak ameliyatýndan ya da röntgen filminden önce yalnýz bir kez kullanýlmalýdýr. Uzun süre kullanýldýklarýnda vücudun susuz kalmasýna ve kan elektrolitlerinde bozukluklara neden olur. Tansiyonu olanlarda, kalp ve böbrek hastalarýnda kullanýlmamalýdýr.

5- Uyarýcý laksatifler: Bu laksatifler (bekunis, pursennid vb.) baðýrsak kaslarýný uyararak baðýrsak hareketlerinin artmasýna neden olurlar. Hýzla baðýrsak boþalmasý saðlarlar. Genellikle diðer ilaçlarýn etkisiz olduðu zaman kullanýlýr. Sürekli alýnmamalýdýr. Çünkü doðal baðýrsak hareketlerinin kaybolmasýna neden olabilirler.

	Efendi Eylül 04, 2010, 07:51:37 ÖÖ